Energia bierna nie wywołuje u odbiorcy użytecznego skutku w postaci ciepła, światła czy ruchu. cyrkuluje ona natomiast pomiędzy źródłem energii i odbiornikiem wywołując negatywne skutki w sieciach dystrybucyjnych i instalacjach odbiorczych w postaci dodatkowych spadków napięć i strat energii w elementach toru dystrybucyjnego. Z tego względu jest zjawiskiem niepożądanym, a operatorzy sieci dystrybucyjnych zgodnie z regulacjami mają prawo nakładać na odbiorców pobierających energię bierną (energia bierna indukcyjna) lub ją generujących (energia bierna pojemnościowa) dodatkowe opłaty.
Zgodnie z zapisami taryf opłatą za energię bierną są obciążani odbiorcy z grup taryfowych B oraz C a jest ona naliczana w przypadku przekroczenia określonego w tej taryfie współczynnika tg𝞅 określanego na podstawie stosunku mocy biernej do mocy czynnej w instalacji odbiorczej. Zwykle dopuszczalne wartości tg𝞅 powinny zawierać się w przedziale 0 < tg𝞅 < 0,4 co oznacza, że opłaty dodatkowe za ponadumowną energię pojemnościową są naliczane w przypadku jakiejkolwiek generacji energii biernej pojemnościowej (tg𝞅 < 0). Dopuszczalny jest natomiast pobór niewielkiej energii biernej indukcyjnej (tg𝞅 < 0,4), a opłaty za energię bierną indukcyjną naliczane są dopiero gdy tg𝞅 > 0,4.
Opłaty za ponadumowną energię bierną uzależnione są od średniej ceny energii na rynku konkurencyjnym obowiązującej w chwili wejścia w życie danej taryfy oraz od współczynnika zależnego od poziomu napięcia sieci, do której jest przyłączony dany odbiorca. Na wysokie koszty ponadumownej energii biernej najbardziej narażeni są odbiorcy przyłączeni do sieci niskiego napięcia, gdyż w ich przypadku współczynnik krotności opłaty wynosi 3, a opłata za każdą ponadumowną kilowarogodzinę (kVarh) jest równa trzykrotności średniej stawki cenowej za energię na rynku konkurencyjnym obowiązującej w chwili wejścia w życie taryfy.
Wrost opłat za ponadumowną energię bierną jest ścisle związany z rosnącą ceną energii na rynku konkurencyjnym i niestety nie jest objęty ograniczeniami wynikającymi z programów osłonowych wprowadzanych w ostatnich latach dla wybranych grup odbiorców i obejmujących ceny energii czynnej. Z tego względu np. w 2024 roku nastąpił bardzo wysoki wzrost opłat za ponadumowną energię bierną o ok. 88%. Powoduje to, że inwestycja w układy kompensacji mocy biernej staje się coraz bardziej opłacalna, a czas zwrotu takiej inwestycji skrócił się do kilku miesięcy.
Energię bierną indukcyjną (dodatni znak energii biernej) pobierają głównie urządzenia zawierające w swojej strukturze silniki elektryczne:
- napędy elektryczne maszyn i ciągów technologicznych
- układy wentylacji wymuszonej
- układy klimatyzacji
- urządzenia chłodnicze itp.
Energię bierną pojemnościową (ujemny znak energii biernej) generują głównie urządzenia zawierające w swojej strukturze zasilacze prądu stałego:
- urządzenia teleinformatyczne, komputerowe i RTV,
- technologiczne urządzenia prostownikowe
- układy ładowania baterii (w tym ładowarki pojazdów elektrycznych)
- systemy oświetleniowe oparte na źródłach światła typu LED itp.
We współczesnych, elektronicznych układach pomiarowo-rozliczeniowych energia bierna indukcyjna i pojemnościowa są zliczane w jednym urządzeniu pomiarowym wspólnie z energią czynną a pomiar jest wykonywany we wszystkich czterech kwadrantach z uwzględnieniem kierunku przepływu energii czynnej. Jest to szczególnie ważne w przypadku prosumentów, u których znak energii czynnej (dodatni dla poboru z sieci i ujemny dla zwrotu energii do sieci) może zmieniać się wielokrotnie w ciągu doby. U prosumentów, którzy wcześniej (przed instalacją źródeł OZE) nie ponosili opłat za energię bierną w wyniku bilansowania mocy czynnej odbiorów mocą czynną generowaną w OZE mogą wzrosnąć opłaty za energię bierną. Przyczyną tego zjawiska jest wzrost wartości tg𝞅 powyżej wartości 0,4 spowodowany spadkiem sumarycznej mocy czynnej mierzonej w układzie pomiarowo-rozliczeniowym.
W przypadku wątpliwości dotyczących poprawności pomiaru energii czynnej i biernej w instalacjach odbiorczych i prosumenckich zespół Ambersol wykonuje pomiary (kalibrowanymi analizatorami jakości zasilania) i analizy pozwalające na ocenę działania układów pomiarowo-rozliczeniowych oraz układów kompensacyjnych zainstalowanych u klienta. Dobieramy odpowiednie kompensatory do instalacji, w których do tej pory nie zostały one zainstalowane. Wykonujemy także usługi instalacji, uruchomienia i parametryzacji kompensatorów.